Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin değerlendirmesinde, anlaşmanın daha güvenli ve barışçıl bir gelecek inşa etme sorumluluğunun ifadesi olduğunu söyledi. Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamındaki hedeflere yönelik soruları yanıtlarken dünyanın ciddi sarsıntılardan geçtiğini dile getirdi. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Türkiye’nin kuzeyinde sürdüğünü, güney ve doğu bölgelerinde de çatışmaların devam ettiğini anlattı. Bu çatışmaların bölgenin güvenliğini, ekonomisini ve istikrarını doğrudan etkilediğini vurguladı. Diplomasi alanının daraltılması yerine genişletilmesi gerektiğini belirterek bunu uluslararası toplumun ortak sorumluluğu olarak tanımladı.
Türkiye’nin Genel Kurul’daki önceliğinin çatışmaların daha geniş coğrafyalara yayılmasını engellemek olduğunu açıkladı. Diplomatik kanalların açık tutulması ve tarafların yeniden müzakere zemininde buluşmasına katkı sağlanması gerektiğini ifade etti. Türkiye’nin Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan Orta Doğu’daki gerilimlere kadar tüm ihtilafların taraflarıyla temas kurabildiğini ve barış için inisiyatif alabildiğini söyledi. Dünyanın ağırlık merkezinin değiştiğine işaret ederek yeni güç merkezlerinin yükseldiğini kaydetti. Daha fazla ülkenin küresel karar alma süreçlerinde hak ettiği yeri talep ettiğini dile getirdi. Birleşmiş Milletler’in bu değişimin gerisinde kalmaması gerektiğini vurguladı.
Erdoğan, Güvenlik Konseyi’nin yapısının daha fazla ülkeyi temsil etmesi, işleyişinin daha verimli olması ve hesap verebilirliğinin güçlenmesi gerektiğine inandığını belirterek uluslararası sistemde reformun artık ertelenemeyeceğini söyledi. Genel Kurul’un iradesinin karar süreçlerine daha güçlü biçimde yansıması ve sorumluluğun daha adil paylaşılması gerektiğini ifade etti. İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaş ihtimaline yönelik soruya da yanıt verdi. Gerilimi büyütecek adımlardan kaçınılması ve tarafların müzakere zemininde buluşturulması gerektiğini vurguladı. Kalıcı çözümün ancak bu yolla mümkün olabileceğini dile getirdi. ABD’nin NATO’daki müttefik olduğunu, İran’ın ise komşu ülke olduğunu hatırlattı.
ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesinde İran ile ABD arasındaki gerilimde diplomasiden azami ölçüde yararlanılması gerektiğini ilettiğini aktardı. İranlı muhataplarla temas kanallarının açık olduğunu belirten Erdoğan, Türkiye’nin ihtilaf yaşayan taraflarla konuşabilme imkanını gerilimi düşürmek için kullandığını söyledi. İsrail ile çatışma riskine ilişkin soruya karşılık olarak bölgede kalıcı istikrarı güçlendirmek istediklerini ifade etti. Türkiye’nin dış politikasını kaçınılmaz savaş senaryoları üzerine kurmadığını, barışçıl çözümler için aktif çaba harcadığını anlattı. Bölgesel güvenliğin korunmasında diyaloğun öncelikli araç olduğunu savundu. Bu yaklaşımın Türkiye’nin komşularıyla ilişkilerinde belirleyici rol oynadığını dile getirdi.
Erdoğan’ın açıklamaları, bölgede artan gerilim ortamında Türkiye’nin diplomatik angajmanını sürdürme kararlılığını gösterdi. İran ile ABD arasındaki ihtilafta Türkiye’nin her iki tarafla da temas kurabilmesi, arabuluculuk kapasitesini ortaya koydu. Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin değerlendirmesi, bölgesel güvenlik mimarisinde işbirliğinin gerekliliğine dikkat çekti. Birleşmiş Milletler reformu konusundaki çağrısı, küresel yönetişimde temsil sorununa işaret etti. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sürmesi ve Orta Doğu’daki gerilimlerin tırmanması karşısında Türkiye’nin diplomatik kanalları açık tutma politikası, bölgesel istikrar açısından kritik bir işlev üstlendi.
