Vergi ihbarlarının işlenmesinde yapay zeka devreye giriyor. 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’a göre kayıt dışılıkla mücadelede büyük veri ve yapay zeka destekli risk analizlerinden daha yoğun biçimde yararlanılacak. Bu çerçevede vergi ihbarları için yapay zeka destekli İhbar İşleme Sistemi hayata geçirilecek. Sistem, bilişsel karar üretimine dayanan bir yapıda kurgulanıyor. Amaç, ihbar süreçlerini hızlandırırken vergi kayıp ve kaçağını da en aza indirmek. İhbar mekanizmasının bu yeni yapıya taşınması, sahada karşılaşılan yoğun bildirim trafiğinin daha kısa sürede ve daha isabetli biçimde sonuçlandırılmasını mümkün kılacak. Böylece hem mükelleflerin hem de denetim birimlerinin üzerindeki iş yükünün dengelenmesi bekleniyor.
Yeni yaklaşım yalnızca ihbar sistemini kapsamıyor. Dijital dönüşümün sunduğu imkanlarla denetim süreçlerinin etkinliği güçlendirilecek. Kayıt dışılıkla mücadele, yapay zeka ve büyük veri destekli risk analizi faaliyetleri üzerinden yürütülecek. Sürece ilgili tüm tarafların katılımı sağlanacak. Böylece vergisel hataların asgari düzeye indirilmesi hedefleniyor. Denetim tarafında ise sektörel, finansal ve tematik risk analizleri öne çıkacak. Bu analizlerin ortak bir veri havuzu üzerinden beslenmesi, farklı birimlerin aynı mükellefe dair farklı sonuçlara ulaşmasının önüne geçmeyi amaçlıyor. Taraflar arasındaki eşgüdümün güçlenmesiyle denetim kararlarının tutarlılığının da artması öngörülüyor.
Büyük veri üzerinde uygun analiz teknikleri kullanılarak değerlendirme çalışmaları yapılacak. Elde edilen sonuçlar ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılacak. Öte yandan prim tabanını genişletmek amacıyla kayıt dışı istihdam ve ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacak. Kayıt dışı ekonominin ölçülmesi, vergi açığının hesaplanması ve politika geliştirme süreçlerini destekleyecek analiz altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar da sürecek. Bu adımlar, vergi tabanının genişletilmesine katkı sağlayacak. Analiz kapasitesinin artmasıyla birlikte politika yapıcıların elindeki verinin çeşitlenmesi, alınacak kararların daha sağlam bir zemine oturmasına imkan tanıyacak.
Teknoloji temelli izleme sistemleri mücadelenin önemli bir ayağını oluşturuyor. Depozito Bilgi Yönetim Sistemi, Kıymetli Maden Takip Sistemi, İnşaat Demiri İzleme Sistemi, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi ve Bandrollü Ürün İzleme Sistemi gibi yapılar üzerinden kayıt dışılığın azaltılması sağlanacak. Dijital ekonomi ve yeni iş modelleri kapsamında ortaya çıkan iktisadi faaliyetlerin kavranması ve kayıt altına alınmasını destekleyen uygulamalar geliştirilecek. Vergi denetimi alanında, vergiye tabi işlemlerin gerçeğe uygunluğunun belirlenmesi noktasında üçüncü taraf kurumlara ait idari verilerden faydalanma yoluna gidilecek. Riskli görülen sektörler ve mükellefler nezdinde farklı denetim teknikleri kullanılacak. Bu sistemlerin birbirini besleyen bir bütün halinde çalıştırılması, kayıt dışı faaliyetin izinin sürülmesinde önemli bir avantaj sağlayacak.
Organize vergi kaçakçılığıyla mücadele soruşturmalarının etkin yürütülmesi için kurumlar arası işbirliği güçlendirilecek. Gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalara devam edilecek. Vergi denetiminde Dijital Uyum Projesi kapsamında da çalışmalar yürütülecek. Bu projelerle mükelleflerin uyum düzeyinin artırılması ve denetim süreçlerinin dijitalleşmesi hedefleniyor. Program, vergide adaletin güçlendirilmesi ve kayıt dışı ekonominin küçültülmesi yönünde somut adımlar içeriyor. Kurumlar arası işbirliğinin derinleşmesi, sınır aşan nitelik taşıyan kaçakçılık yapılarının çözülmesinde belirleyici bir rol oynaması bekleniyor.
