İstanbul’da trafik sıkışıklığı, günlük yaşamı doğrudan etkilemeyi sürdürüyor. Esenler Belediyesi Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi’nin hazırladığı Türkiye Trafik Durum Raporu, sorunun boyutlarını ortaya koydu. Rapora göre kentte bir sürücü, yalnızca tıkanıklık nedeniyle yılda ortalama 105 saat kaybediyor. Başka bir hesaplama ise kişi başına yıllık 288 saate varan zaman kaybına işaret ediyor. Bu süre yaklaşık 12 tam güne denk geliyor; İstanbullu, her yıl neredeyse iki haftasını trafikte geçiriyor. Farklı metodolojilere dayanan bu iki veri, sorunun zaman ve verimlilik üzerindeki ağırlığını gösteriyor.
Sıkışıklığın ekonomik faturası da büyük boyutlara ulaşmış durumda. Raporda yer alan güncel hesaplamalara göre İstanbul’daki trafik sıkışıklığının yıllık maliyeti yaklaşık 10 milyar dolara ulaşıyor. Bu tutarın yalnızca yakıt tüketiminden kaynaklanmadığı belirtiliyor. Trafikte yitirilen süre, iş gücü ve verimlilik kaybı ile öteki ekonomik etkiler de bu tabloyu büyütüyor. Rapora göre kentte trafik kaynaklı ekstra yakıt tüketiminin maliyeti ise yaklaşık 760 milyon dolar seviyesinde. Okulların açılmasıyla birlikte yoğunluğun yeniden artmaya başladığı da raporda yer alan tespitler arasında.
Araç sayısındaki hızlı artış, sorunun neden büyüdüğünü açıklayan verilerden biri. Raporda, 2015 yılında trafiğe kayıtlı araç sayısının yaklaşık 20 milyon olduğu aktarılıyor. 2025 Ekim ayı sonu itibarıyla bu sayı 33 milyon 193 bin 636’ya ulaştı. Bu tablo, on yıllık süreçte araç parkının ciddi biçimde genişlediğini gösteriyor. Altyapı ve yol kapasitesinin aynı hızda artmaması, tıkanıklığı kronik hale getiren etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Raporun saha çalışması, sorunun farklı kesimler nezdinde nasıl yaşandığını da ortaya koymayı amaçlıyor. Türkiye genelinde 15 yaş ve üzeri 3 bin kişiyle saha araştırması yapıldı. İstanbul, Ankara, Eskişehir ve Malatya’da ise trafik polisleri, sürücüler, sürücü kursu temsilcileri, zabıta görevlileri ve moto kuryelerle odak grup görüşmeleri düzenlendi. Çalışmada trafik sorunu; ekonomik kayıptan sürücü davranışlarına, kazalardan trafik kültürüne kadar çok boyutlu biçimde ele alındı. Bu yöntem, sorunun yalnızca teknik değil toplumsal bir yönü olduğunu da gösteriyor.
Moto kuryelerle yapılan görüşmeler, raporda ayrı bir başlık olarak yer aldı. Kuryeler, yüksek teslimat baskısı ve güvencesiz çalışma şartlarının kendilerini zaman zaman risk almaya zorladığını ifade etti. Uygun park ve şerit düzenlemelerinin bulunmaması da bu tabloyu derinleştiren unsurlar arasında sıralandı. Bu anlatımlar, trafik sorununun farklı meslek grupları için farklı güvenlik ve geçim sorunlarına dönüştüğünü gösteriyor. İstanbullunun günlük yaşamını şekillendiren bu tablo, kentte ulaşımın nasıl kurgulandığı sorusunu yeniden gündeme taşıyor.
